Verhalen van migratie en solidariteit: de gemeente van België

september 23, 2016/ Lezen/

Diletta Gasparo

La comune del Belgio ontstaat wanneer mensen uit verschillende landen en entiteiten die actief zijn op verschillende terreinen elkaar ontmoeten op Belgische bodem en op papier een gemeenschappelijk doel formuleren: het faciliteren van samenleven en de integratie van mensen die naar België komen om te studeren, te werken of een nieuw leven trachten op te bouwen. Kan u ons hier wat meer over vertellen?

Onze vereniging is een non-profit organisatie, opgericht in feite, zoals u zegt, door een groep verschillende mensen die met elkaar gemeen hebben bovenal een Italiaanse migrant in Belgie te zijn. Het uitzoeken, als we dit zo kunnen noemen, van ons project duurde meer dan een jaar, maar we bestaan als vereniging formeel van begin 2014.

Wat ons aangezet heeft om samen te komen en om “la comune del Belgio”op te richten was de gedeelde behoefte om te zorgen voor de nieuwe emigratie, dit op een concrete manier, maar tezelfdertijd met één groot doel voor ogen: een solidaire aanpak van de problemen van de nieuwe migranten bevorderen. Ons project bestaat daarom in een onderling netwerk tussen migranten, met het oog hun integratie, te vergemakkelijken door middel van het delen van elkaars kennis en ervaringen.

We realiseren ons dat vandaag de mensen in beweging in Europa vaak geen hulp vinden in de institutionele structuren om hen effectief te helpen integreren in de landen van bestemming. Wij geloven dan ook dat een netwerk van mensen die bereid zijn hun ervaringen te delen en ter beschikking te stellen een effectieve manier is om eventuele moeilijkheden en negatieve ervaringen te overwinnen, om de integratie te stimuleren en ‘vriendschap tussen gemeenschappen van verschillende oorsprong aan te moedigen. Sterker nog, we zijn er vast van overtuigd dat alleen directe ontmoeting en wederzijdse solidariteit tussen mensen de mogelijkheid biedt om bij te dragen aan de opbouw van een meer rechtvaardige, solidaire en inclusieve samenleving, waar niemand alleen blijft met zijn moeilijkheden, maar waar mensen, vertrekkende van deze problemen en hun respectievelijke oplossingen kunnen slagen in het creëren van een gezamenlijke schat aan ervaringen waarvan iedereen zijn voordeel mee kan doen.

Een van de problemen die jullie de afgelopen jaar hebben behandeld zijn de gevallen van uitzetting van EU-burgers uit België. Wat er precies gebeurd?

In de afgelopen jaren, meer bepaald tussen 2010 en 2013, heeft het Federale Bureau van buitenlanders in België 5913 burgers van de EU-lidstaten een bevel betekend om het grondgebied te verlaten: met andere woorden, bijna 6000 Europese burgers zijn Belgie uitgezet de laatste vier jaar. Het begon met een paar honderd in 2010 naar een record van meer dan 2.700 mensen uitgewezen in 2013. Deze cijfers zijn al duidelijk een indicatie van de verandering die nu plaats vindt.

In het begin werden vooral burgers die genoten van de sociale bijstand uitgewezen. De laatste jaren zijn de uitzettingen exponentieel gestegen, ook van burgers die werkloosheidsuitkeringen genoten als gevolg van regelmatige betaalde bijdragen – in hun volledige recht, op basis van de Europese Verordening 883/2004 over de coördinatie van het sociaal zekerheidsrecht binnen de EU – en ook van burgers die, ondanks het feit dat ze aan het werk waren, werkloosheidsuitkeringen genoten als gevolg van regelmatige betaalde bijdragen in de EU – en ook om burgers die, aan het werk waren, en die gebruik maken van arbeidsovereenkomsten gedeeltelijk gesubsidieerd door de Belgische sociale zekerheid.

Het zijn in wezen de sociale re-integratie contracten, in alle opzichten vergelijkbaar met een normale arbeidsovereenkomst, die nu onder vuur liggen . Het verschil is dat de werknemers met dergelijke contracten – we herhalen: deze zijn opgericht door de Belgische Staat om de sociale tewerkstelling te bevorderen en dus volledig normaal – nu blijken een ondraaglijke last voor de staatskas te zijn geworden. Dit is de officiële reden, gegeven door de Belgische autoriteiten om de uitzettingen te rechtvaardigen: door op zijn minst een twijfelachtige interpretatie van Richtlijn 2004/38 / EG betreffende het vrije verkeer van personen binnen de EU, zouden deze burgers “een overdreven last betekenen voor de staat “en worden daarom het land uitgezet.

Als op het eerste zicht deze interpretatie correct zou kunnen lijken met wat er in de richtlijn staat, is het van belang erop te wijzen dat er, tot op heden, geen accurate en gezaghebbende definitie bestaat van wat wordt bedoeld met “overdreven last.” Het is dan ook op basis van deze zwakke interpretatie dat sommige lidstaten, met België als koploper, zich vrij voelen om deze beperkende maatregelen op te leggen aan de burgers die zich binnen de Unie verplaatsen.

Onder de nationaliteiten die het zwaarst door deze praktijk getroffen worden, het record behoort tot Roemenië, noteren wij Bulgarije, Spanje, Nederland, Italië en Frankrijk. In het afgelopen jaar kwamen we in contact met veel mensen, waarvan sommige hun verhaal met ons gedeeld hebben, die een uitzettingsbevel mochten ontvangen. Een emblematisch geval onder de Italiaanse burgers is deze van Silvia Guerra, muzikante en vriendin die al bijna een jaar geleden in kennis is gesteld van de uitzetting uit België maar nog steeds wacht op de uitkomst van de beroepsprocedures. U kunt haar verhaal samengevat in dit interview op onze site lezen door hier te klikken.

De Europese Unie werd bekroond met de Nobelprijs voor de Vrede, een prijs die werd uitgereikt, ondanks het feit dat de landen die tot de EU behoren actief hebben deelgenomen aan conflicten in de wereld, in weerwil van het feit dat er elke dag mensen op de vlucht uit door oorlog verscheurde landen komen maar hier niet op een waardige manier welkom worden geheten, een instelling met dergelijke awards niet waardig. Het is duidelijk dat, zelfs België, symbool van de Europese integratie, zich verbergt achter het Verdrag van Schengen om een echte integratie te vermijden in onze samenleving.

Het is duidelijk dat de Europese Unie waarin we vandaag leven radicaal verschillend is van het oorspronkelijke project van de grondleggers, als eerste Altiero Spinelli. In het Manifest Ventotene, evenals bij de oprichting van de verdragen van de Europese Unie, wordt een sterke verwijzing gemaakt naar een vreedzaam Europa en een Europa van de burgers.

Vandaag is het steeds duidelijker dat de Europese Unie – Fort Europa – moeilijk te herkennen is in zijn oorspronkelijke idealen, of, in ieder geval, deze idealen van vrijheid en solidariteit niet langer overeenstemmen met een echte politieke wil van de kant van de lidstaten.

De huidige EU benadert het migratievraagstuk overwegend, bijna uitsluitend, als een kwestie van veiligheid en openbare orde, steeds vaker op basis van de hatelijke vergelijking immigratie is gelijk aan onzekerheid. We praten over niets anders dan “immigratie noodsituatie”, en men zet met nadruk de schijnwerpers op de effecten – echte en vermeende – die migratiestromen hebben op de economische en sociale systemen van de ontvangende landen, zonder zich echt zorgen te maken over de oorzaken van dergelijke fenomenen. Of liever gezegd, zonder de uitwerking van een alomvattende strategie om in te grijpen op de werkelijke oorzaken die duizenden mensen er toe brengen hun land en hun dierbaren te verlaten, vaak met gevaar voor eigen leven op zoek naar een beter leven. Kijk maar naar wat deze dagen gebeurt met Mos Maiorum, de maxi Europese politieoperatie, aan de gang sinds 13 oktober vorig jaar en gecoördineerd door het Italiaanse ministerie van Binnenlandse Zaken, in samenwerking met Frontex.

Officieel is deze operatie gericht op het verzamelen van informatie over de migratiestromen in de EU-landen om de georganiseerde misdaad en de exploitatie van de illegale immigratie te bestrijden; deze operatie laat 18.000 politieagenten controles uitvoeren in stations, luchthavens, openbaar vervoer en uitvalswegen in heel Europa om illegale migranten te identificeren.

Nu duizenden mensen elke dag hun toevlucht zoeken in Europa om te ontsnappen uit de erbarmelijke omstandigheden waarin hun land van herkomst zich bevindt, hoeveel zijn er in staat om met een geldig en dus ‘gewoon inreisvisum ” legaal te verblijven? Het is duidelijk dat dit niets anders is dan een echte vervolging, waarvan het doel is om de migrant als drager van onveiligheid en criminaliteit te demoniseren, en om de noodzaak tot uitzetting en massa-arrestaties en willekeur te legitimeren.

Helaas wordt dit soort aanpak meer en meer op grote schaal georganiseerd, zowel wat betreft de migratie van niet-Europese landen, als op het gebied van interne migratie. In plaats van te werken aan een echt Europees burgerschap dat een reeks onvervreemdbare gelijke rechten voor iedereen garandeert, ongeacht het land van geboorte en verblijf. Elke lidstaat behandelt het interne migratiefenomeen in zijn eigen voordeel, ongeacht de schending van de rechten van de mens, naar bijvoorbeeld, de behoeften van hun arbeidsmarkten.

Als deze aanpak al onaanvaardbaar was in de naoorlogse periode, toen de arbeiders uit de armste landen (Italië bij de eerste) letterlijk werden gekocht door België in ruil voor kolen tegen een gunstige prijs, in 2014 lijkt het ronduit onaanvaardbaar en anachronistisch. België heeft een stelsel van sociale zekerheid ontwikkeld dat tot de meest geavanceerde in Europa behoort en, paradoxaal genoeg, op hetzelfde moment is het een van de staten die in de afgelopen jaren verder hun immigratiebeleid hebben aangescherpt. Bovendien, als je er goed over nadenkt, dit soort ontwikkelingen heeft zijn eigen intrinsieke logica.

Het ‘ijzeren vuist’ beleid ten aanzien van buitenlanders, Europese en niet-Europese, is eigenlijk nog een product van de crisis en de dominante neoliberale ideologie, die de ontmanteling van een sociaal Europa en van de rechten van de mens als hoogste doel had. De demissionaire regering Di Rupo, door middel van staatssecretaris Asiel en Migratie Maggie De Block, die niets anders gedaan heeft dan zich te positioneren op een lijn van continuïteit met deze degeneratie.

Als men in Italië spreekt over Immigratie beroept men zich op de Europese Unie, in een poging om een probleem dat men denkt te ontwijken, ten onrechte, te beschouwen als iets wat ‘ons’ alleen aanbelangt. Het is echter duidelijk dat, net zoals de kwestie van het recht op arbeid ook de migratie een reactie op continentaal niveau vereist. En het antwoord kan niet het zwakke (en eerlijk gezegd discutabele) Frontex-bureau zijn dat landingen monitort. Welke zouden de antwoorden en verbintenissen moeten zijn die op communautair niveau genomen kunnen worden?

Een dergelijke vraag, vraagt zeker een nauwkeuriger analyse dan wat wij kunnen bedenken vanuit onze vereniging.

In de loop der jaren is het probleem immigratie en werken in Italië geleidelijk aan steeds complexer geworden. De fundamentele rechten van migranten en werknemers lijden meer en meer onder arbitraire aanvallen, zodat het, precies vandaag meer dan ooit, nodig is én essentieel om slagvaardig te handelen om hen te beschermen.

We willen niet verzeilen in gepalaver over de oorzaken van dit alles, maar het is duidelijk dat vandaag de antwoorden veel complexer zijn dan die zelfs enkele decennia geleden konden worden voorgesteld.

Maar we kunnen een aantal opmerkingen maken.

Allereerst, zoals u zegt, het is waar dat het geloof van het beheer van de migratiestromen als een ‘noodtoestand’, die alleen betrekking heeft op ons land of, in contrast, alleen een zaak van de Europese instellingen is een verkeerde aanpak, zowel vanuit politiek oogpunt, als je wil, als louter vanuit zuiver logistiek oogpunt. Bovendien, vergeet niet dat in Italië in 2013 alleen 10% van het totale aantal erkende vluchtelingen in de verschillende EU-lidstaten is opgenomen.

2014 heeft tot op heden een constante en exponentiële groei van de migratiestromen in veel EU-landen gezien, zoals we al zeiden, langs twee hoofdrichtingen: aan de ene kant, niet-Europese migranten ontvluchten oorlogen en conflicten die plaatsvinden in hun land van herkomst; aan de andere kant, de Europese burgers die steeds meer besluiten te verhuizen om te werken in andere EU-landen.

Naar onze mening, wat zeker is, is dat in plaats van de ongebreidelde paniekzaaierij tegen de vreemde indringer, er vandaag een absolute noodzaak is om de harmonisatie van het immigratiebeleid in de landen van de Europese Unie in te voeren. Wij geloven daarom dat het wenselijk is om initiatieven te ontwikkelen die gericht zijn op een doeltreffend beheer van de migratie in Europa, rekening houdend met het feit dat het Middellandse Zeegebied altijd de toegangspoort naar Europa is geweest.

Zulk beleid moet effectief, reële en waarachtige integratie van migranten binnen de EU bevorderen – of ze nu migreren binnen of van buiten Europa – en dit uiteraard hand in hand met de opwaartse harmonisatie van het sociaal beleid, in het bijzonder de rechten van werknemers . Alleen op deze manier, naar onze mening, zal het echt mogelijk zijn om verder te gaan in de richting van de opbouw van een Europa van de mensen, van de burgers en van de werknemers, op basis van de banden van menselijke solidariteit die de basis vormen van co-existentie tussen de volkeren.

Het is mogelijk vast te stellen, als wij onze kijk wat willen verbreden, dat in Europa er een rode draad is die aantoont dat regeringen hebben ingestemd met absurde parameters van de verschillende stabiliteitspacten en nu “gedwongen” worden om budgettair in de sociale zekerheid te snijden. En zo, na de gevallen van uitzettingen in België, bijvoorbeeld, ook de regering van Angela Merkel bespaart op de sociale zekerheid ten koste van de EU-burgers die in Duitsland wonen.

Bent u van mening dat deze elastiek , doordat ze wordt gerekt en gerekt , kan breken , en dus een absolute voorwaarde is voor een brede continentale mobilisatie die er daadwerkelijk in slaagt de oppositie tegen dit Europa in alle kranten te brengen ?

Zoals u zelf terecht hebt opgemerkt, en zoals we hierboven reeds hebben vermeld, is dit restrictieve beleid op de sociale en economische rechten van migranten en werknemers niet een geïsoleerd of toevallig feit, maar maakt het deel uit van een Europees plan, wat betreft bezuinigingen. Deze economische wurggreep die je hiervan kunt afgeleiden verplicht de verschillende lidstaten- met name die welke, zoals België en Duitsland, gastlanden zijn van veel intra-Europese migranten – drastisch de toegang te beperken van buitenlandse burgers tot hun sociale zekerheid systemen.

In de afgelopen jaren, is het spook van de allochtone werklozen, gesubsidieerd door onze sociale zekerheid elke dag het strijdpaard van het populistische en racistische beleid dat gevoerd wordt in naam van een heroïsche strijd tegen het zogenaamde “ welzijnstoerisme”. Daarom worden de buitenlandse werknemers hier dan ook vernoemd als de oorzaak van de verslechtering van de fundamentele sociale rechten, en niet de structurele crisis van ons economisch systeem en de Europese Unie zoals wij die kennen.

De crisis en de bezuinigingsmaatregelen hebben dus beetje bij beetje geleid tot een zorgwekkende verzwakking van een van de fundamentele pijlers van de Europese integratie, namelijk de vrijheid van verkeer van personen, evenals, uiteindelijk, het concept van Europees burgerschap. Het is duidelijk dat de oorspronkelijke droom van een sociaal en rechtvaardig Europa is ineen gestuikt : we moeten nu kiezen voor welk Europa wij willen gaan. Moeilijk te voorspellen of de voorwaarden voor effectieve mondiale mobilisatie er is, maar aan de wens om een ander Europa, gebaseerd op meer solidariteit op te bouwen, is er geen tekort. Wij, bijvoorbeeld, hier in Brussel hebben als initiatiefnemers een internationaal platform opgericht voor de verdediging van de vrijheid van verkeer en tegen de deportaties – in het bijzonder van de Europese burgers verdreven uit België.

Het is een samenwerking tussen civil society organisaties, advocaten, vakbondsmensen en individuen, die tot doel heeft te informeren, te sensibiliseren en het organiseren van collectieve acties, in tegenstelling tot de praktijken van uitzetting georganiseerd door de Belgische Staat. We hebben de eerste stappen gezet in de afgelopen maanden en het is natuurlijk een druppel op een hete plaat, maar we hopen met de tijd effectiever te worden en onze acties te verbeteren, tot ons werk overbodig wordt.

In feite is het bijzondere van een vereniging zoals La comune del Belgio dat als de instellingen, het markt – en het politieke systeem functioneerde zoals het zou moeten zijn, nou ja, de vereniging geen reden van bestaan zou hebben.